Ceride-i İlmiyye

Author: Mürüvvet Çalışkan

Psikoloji

Modern Psikolojinin Müslüman Eleştirel Okuması: Malik Bedri

Malik Bedri okuması, yalnız akademik metinle karşılaşma deneyimi sunmaz aynı zamanda zihinsel yüzleşme alanı açar. Müslüman Psikologların Çıkmazı adlı eseri okuduğumda, uzun süredir zihnimde dolaşan pek çok düşüncenin yerini bulduğunu hissettim. Daha önce Sophos Akademi’de yayımlanan “Manevi...

Felsefe / Kavramlar / Kelam

Algı, Hidayet ve Küfür Ekseninde İnsan

Bu çalışma daha önce kaleme alınan Ziyâ, Nur ve Gözlem Üzerine Bir Deneme adlı metnin devamı niteliğindedir. Önceki metinde nur ile ziyâ arasındaki ayrım özellikle görünür kılınmaya çalışılmıştı. Enerji yayan, ölçülebilir, ısı üreten, dalga...

Sohbet

Bir Hindu İle Bir Müslümanın Sohbeti

Farklı inançlara sahip iki insan, kendi aralarında samimi bir sohbete dalmışlar. Bunlardan biri Hindu diğeri Müslim idi. -Hindu sorar, kendini nispet ettiğin Müslimlik ismini İslam’dan aldığını biliyorum. O zaman söyle bana “İslam nedir, Kur’an...

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ –VIII-

Yazı serimizin sonuna gelmiş bulunmaktayız. Bu yazı serisini oluşturmaktaki amaç; iyilik ve kötülük olgusu üzerine, düşünmek ve düşündürmekti. Yaşantımızda öyle olgular vardır ki onları çok iyi anladığımızı zannederiz. Üzerine odaklandığımızda ise kafamız karışır. İşin...

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ –VII-

Yazı seremizin yedincisine gelmiş bulunmaktayız. Yazı serisini takip edenler, üçüncü seride verdiğimiz ahlaki ikilem tablomuzu sırasıyla ele aldığımızı bilirler. Sıra lanet-rahmet kavramlarına geldi. Ramazan ayına girdiğimiz bu günlerde, Ramazanın rahmet, mağfiret ve bereket ayı...

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ –VI-

İyilik ve kötülük bağlamında suçluluk psikolojisi yazı serimizin altıncısına gelmiş bulunmaktayız. Hatırlarsanız üçüncü yazıda[1] bir şema vermiştik. Bu şemada Kur’an’da geçen bazı ahlaki ikilemlere yer vererek; bu ikilemlerden yola çıkarak bir yazı serisi başlatmıştık....

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ –V-

Yazı serisinin bu bölümünde bu yazının amacı, Allah’ın izniyle emri bil maruf nehyi anil münker[1] ayetinden yola çıkarak farkındalık sağlamaktır. İyilik ve kötülük bağlamında suçluluk psikolojisi yazı serisinin beşincisine gelmiş bulunmaktayız. Yazı serisinin üçüncüsünde...

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ –IV-

Çağlar boyu tartışan bir türlü işin içinden çakılamayan “kötülük problemine” yazı serisinin giriş bölümünde değinmiştik. Kötülük problemi, günümüzde hala tartışılan bir problemdir. Bu yazı serisinde Kur’an-ı Kerim’den yola çıkarak cevaplar aramaya başladık. Allah’ın emir...

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ -III- 

Bir önceki yazıda iyilik nedir, iyilik öğrenilen bir davranış mıdır? sorularına cevaplar arandı. Bu yazıda ise insanın yaşarken karşılaşabileceği ahlaki ikilemler[1] üzerinde durulacaktır. Ahlak, kişinin doğuştan ve/veya sonradan edindiği tutum ve davranışlardır. Ahlaklı kişiyi...

Psikoloji

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ –II-

“İyilik ve kötülük bağlamında suçluluk psikolojisi” yazısının ikincisi olan bu yazı “iyiliği” düşündürmek için yazılmış bir yazıdır. Çünkü düşünmek “öğrenmeye” başlamanın ilk koşuludur. İyiliği düşünebilmek için iyilik hakkında düşünmek gerekir. Çoğumuza “iyilik nedir?” diye...

Deneme

İYİLİK VE KÖTÜLÜK BAĞLAMINDA SUÇLULUK PSİKOLOJİSİ

Bu yazı, bir yazı serisi olacak şekilde planlanmıştır. İlkyazı giriş mahiyetinde bir yazıdır. İkinci ve üçüncü yazıda Kur’an-Kerimde geçen İyilik ve kötülük kavramlarına genel anlamda bakılacaktır. Son yazıda birey açısından suçluluk psikolojisini anlamanın önemi...

Deneme

Din ve Psikoloji

Din, insan psikolojisini hedefe koyarken dünya-ahiret dengesini kurdurmayı amaçlar. Psikoloji, insan psikolojisini hedefe koyarken sadece dünyayı/seküler yaşantıyı amaçlar. Hiçbir psikoloji akımı Allah’ın duyan, bilen, gören olduğunu ne nasihat eder ne de öne çıkarır. Tıpkı...

Deneme

İnsan Denilen Varlık Nedir?

İnsanın ruh & nefs & beden ile olan ilişkisi nasıldır? Çağlar boyu insan denilen varlığı farklı şekillerde tanımlamaya çalışanlar olmuştur. Bunları kısaca madde madde sıralayalım: 1- İnsanın ruh ve beden / madde ikileminden var...

Deneme

RAMAZANDA TEFEKKÜR III

Ramazan, “sizin için ne ifade ediyor?” diye sorsak; farklı farklı cevaplar almamız kuvvetle muhtemeldir. Ramazan, benim için talim, terbiye ve şükür ayıdır. Biyolojik bedenimizi dinlenmeye alırken, Ruhsal bedenimizi güçlendirdiğimiz bir aydır. Neden böyle düşündüğümü...

Deneme

RAMAZANDA TEFEKKÜR II

Allah Teâlâ insana sayısız ihsanlarda bulunmuştur. Bu ihsanların en önemlisi, insanları diledikleri şekilde amel etmede serbest bırakmış olmasıdır diyebiliriz. Bu ihsandan istifade ederek Kur’an’da geçen “amel” kavramını tefekkür etmeye çalıştığım bu yazıyı sizlerle paylaşmak...

Deneme

RAMAZANDA TEFEKKÜR

Ayetleri tefekkür ettiğimizde göreceğiz ki Rabbimiz, toplumun en hassas üyeleri olan yetim çocukların yetiştirilmesi hakkında bizlere uyarılarda bulunmaktadır. Ayetler arası konu bütünlüğü sağlandığında, özelde yetimler  için geçerli olan uygulamaların genelde tüm çocuklar için geçerli...

Felsefe

EPİSTEMİK İNŞA PROBLEMİ

Günümüze kadar çağlar boyu epistemologlar/bilenler, bilginin kaynağı, doğası ve kapsamı hakkında kafa yordular. Nasıl biliriz?” sorusuna cevaplar aradılar. Bu sebeple günümüzde hala insanlığın en büyük problemlerinden birisi epistemolojik sorun yani neyi ne kadar, nasıl...